Қонунчиликдаги янгиликлар
Ердан бошқа мақсадларда фойдаланилганда кадастр органлари ер эгасини хабардор қилган ҳолда судга ариза киритиши мумкин
Президент томонидан имзоланган Қонун (ЎРҚ–775, 06.06.2022 й.) билан амалдаги 20 дан зиёд қонун, жумладан 4 та кодексга ўзгартиш ва қўшимчалар киритилди.
Хусусан, Ер кодексига киритилган ўзгартишларга кўра, ҳокимликларнинг қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерларни ижарага бериш бўйича очиқ электрон танлов якунларини тасдиқлаш ваколати чиқариб ташланди.
Ер участкаларига бўлган ҳуқуқлар давлат рўйхатига олинганлиги тўғрисида Кўчмас мулк объектларига бўлган ҳуқуқларнинг давлат реестридан электрон кўчирма берилади (илгари гувоҳнома).
Шунингдек, ер участкасидан белгиланганидан бошқа мақсадларда фойдаланилганида Давлат солиқ қўмитаси ҳузуридаги Кадастр агентлиги органлари ер эгасини ёки ердан фойдаланувчини олдиндан хабардор қилгандан кейин ер участкасига бўлган ҳуқуқни бекор қилиш ҳақида судга даъво аризаси киритиши белгиланди.
Бўш турган, қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ер участкалари фермер хўжалигини юритиш учун очиқ электрон танлов орқали берилади (илгари очиқ танлов асосида).
Деҳқон хўжалигини юритиш учун фуқароларга ер участкаларини бериш тартиби фуқароларга якка тартибдаги боғдорчилик, полизчилик ва чорвачилик учун ер участкаларини ажратишга нисбатан ҳам татбиқ этилади.
“Ногиронлиги бўлган шахсларнинг ҳуқуқлари тўғрисида”ги Қонунга киритилган ўзгартиришларга кўра, ногиронлиги бўлган шахсларнинг ва ўз таркибида ногиронлиги бўлган шахс бор оилаларнинг электрон онлайн-ауктсионлар воситасида ер участкаларини сотиб олиш билан боғлиқ харажатлари Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланган тартибда қопланади.
Инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш
ва ҳуқуқни қўллаш амалиётини
ўрганиш бўлинмаси бош маслаҳатчиси Акмал Қодиров
МАЖУБУРИЙ МЕҲНАТ ТУРЛАРИ ВА ЖАВОБГАРЛИК МАСАЛААЛРИ?
Мамлакатимизда фуқароларнинг қонун билан қўриқланадиган меҳнат ҳуқуқларини таъминлаш борасида давлатимиз раҳбарияти томонидан бир қатор чора-тадбирлар кўрилмоқда.
Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 37-моддасига асосан “Ҳар бир шахс меҳнат қилиш, эркин касб танлаш, адолатли меҳнат шароитларида ишлаш ва қонунда кўрсатилган тартибда ишсизликдан ҳимояланиш ҳуқуқига эгалиги, шунингдек суд ҳукми билан тайинланган жазони ўташ тартибидан ёки қонунда кўрсатилган бошқа ҳоллардан ташқари мажбурий меҳнат тақиқланиши асосий қонунимиз билан мустаҳкамланган.
Бу каби меъёрлар Ўзбекистон республикасининг 2020 йил 20 октябрдаги “Аҳоли бандлиги тўғрисида”ги Қонуннинг 5-моддаси ҳамда Меҳнат кодексининг 7-моддасига мувофиқ, мажбурий меҳнат, яъни бирон-бир жазони қўллаш билан таҳдид қилиш орқали (шу жумладан меҳнат интизомини сақлаш воситаси тариқасида) иш бажаришга мажбурлаш тақиқланади. Яъни, ҳеч ким шахсни ишдан бўшатиб юбораман, ойлигингни камайтираман, лавозимингни тушираман ва ҳоказо таҳдидлар билан мажбурий меҳнатга жалб қилишга ҳақли эмас.
Шунингдек, Халқаро меҳнат ташкилотининг Ўзбекистон Республикаси томонидан ратификация қилинган 29,-105-сонли конвенциялари ҳам мажбурий меҳнатга қаратилган бўлиб, миллий қонунчилигимизда ўз ифодасини топган.
Бундан ташқари, Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 10 майдаги “Ўзбекистон Республикасида мажбурий меҳнатга барҳам беришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги 349-сон қарори қабул қилинган бўлиб, мазкур ҳужжат давлат органлари ишидаги тизимли камчиликларни бартараф этиш, шунингдек, мамлакатимизда мажбурий меҳнатга жалб қилиш ҳолатларига тўлиқ барҳам беришга қаратилган.
Демак, ходимни зўрлаш, ёки қўрқитиш, жазо қўллаш, меҳнат фаолияти ва рағбатлантиришни чеклаш каби усуллар орқали бевосита мансаб вазифасига кирмайдиган ҳар қандай ишга жалб қилиш мажбурий меҳнат деб топилади. Ходимларни уларнинг ихтиёрисиз ободонлаштириш, мавсумий қишлоқ ҳўжалиги ва қурилиш ишларига, шунингдек, турли тадбирларга жалб этиш ҳам мажбурий меҳнатнинг кўринишлари деб баҳоланади.
- Қонунларимизда мажбурий меҳнатга жалб этган шахсларга нисбатан қандай жазо чоралари белгиланган?
- Иш берувчи ёки бирор мансабдор шахснинг фуқароларни мажбурий меҳнатга жалб қилиши маъмурий ва жиноий жавобгарликка сабаб бўлади. Ўзбекистон Республикасининг “Маъмурий жавобгарлик тўғрисида”ги кодекснинг 51-моддасига кўра, энг кам иш ҳақининг бир бараваридан уч бараваригача, вояга етмаган шахсга нисбатан содир этилган бўлса, энг кам иш ҳақининг беш бараваридан ўн бараваригача миқдорда жарима белгиланган. Мансабдор шахсларнинг мажбурий меҳнатга жалб қилишда, хуқуқбузарликнинг ижтимоий хавфлилик даражасига қараб Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексининг 205-, 206-моддаларига асосан жиноий жавобгарликка тортилиши мумкинлиги кўрсатиб ўтилган.
Қолаверса, бу ҳақда Ҳукуматнинг 2018 йил 10 майдаги 349-сон қарорида ҳам мажбурий меҳнатга йўл қўйган мансабор шахсларга нисбатан интизомий чоралар кўрилиши мумкинлиги, бундан ташқари мажбурий меҳнатга йўл қўйганлик ҳолатлари аниқланган тақдирда тегишли тартибда айбдор шахслар маъмурий ва жиноий жавобгарликка тортилиши юзасидан иш кўрилиши белгиланган.
Хулоса ўрнида айтиш жоизки, мажбурий меҳнатга қарши курашиш ҳар бир фуқаронинг бурчидир. Шундай экан, ҳар биримиз ён атрофимизда мажбурий меҳнатнинг ҳар қандай кўринишлари ҳақида маълумотга эга бўлсак, бу ҳақда дархол тегишли давлат органларига хабардор қилишимиз лозим. Зеро, бу билан биз фуқаролик позициямизни кўрсатиб, меҳнаткашларнинг ҳуқуқларини тўлақонли таъминлашга ўз ҳиссамизни қўшган бўламиз!
Адлия бўлими бош маслаҳатчиси Акмал Қодиров.
БИР МУРОЖААТ ИЗИДАН.
Фуқаро Б.Раҳимов автомобил йўли қурилишида майибланган. Аммо унга “Қамчиқавтойўл” ИЙФУКда ишлаб, меҳнатда майибланганлиги сабабли ўрнатилган тартибда меҳнатда майибланганли оқибатида қилинган ҳаражатлари иш берувчи томонидан тўлаб берилмаётганлигидан норози бўлиб йўллаган мурожаати адлия бўлими томонидан ўрганиб чиқилди.
Ўрганиш жараёнида фуқаро Б.Рахимов «Қамчиқавтойўл» ИЙФУКда ишлаши, шунингдек, 2019 йил 7 май куни бригада аъзолари билан «Тошкент-Ўш» автомобил йўлининг 220 км қисмида кўприк устига асфальт ётқизиш ишларини олиб бораётган вақтда автоавария натижасида меҳнатда майибланиши натижасида соғлиғини тиклаш учун ўз маблағи ҳисобидан жами 35 561 600 сўм ҳаражат қилганлиги, бироқ мазкур маблағларлар иш берувчи томонидан тўланмасдан келинганлиги аниқланган.
Ўзбекистон Республикаси Мехнат кодексининг 189-моддасига кўра, ходимнинг соғлиғига меҳнатда майиб бўлиши, касб касаллигига чалиниши ёки у ўз меҳнат вазифаларини бажариш билан боғлиқ ҳолда соғлиғининг бошқача тарзда шикастланиши сабабли етказилган зарарни иш берувчи тўлиқ ҳажмда тўлаши шартлиги белгиланган.
Ўрганиш якуни бўйича бўлим томонидан фуқаро Б.Рахимов манфаатини кўзлаб жавобгар ташкилотдан етказилган зарарни ундириш юзасидан судга даъво ариза киритилиб, фуқаро фойдасига 35.561.600 сўм ундириш юзасидан суднинг хал қилув қарори қабул қилинишига эришилди.
Поп туман адлия бўлими бошлиғи Алимов Бахромжон.
Qonunchilikdagi_yangiliklar
❗️Nikoh tuzish va ajratishni qayd etish uchun arizalarni DXM orqali qabul qilish bo'yicha eksperiment o'tkaziladi
“Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish tartiblarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida”gi Hukumat qarori (540-son, 28.09.2022-y.) qabul qilindi
Qarorga muvofiq, tug'ilganlikni tibbiyot muassasalari orqali fuqarolik dalolatnomalarini yozish bo'limlarida qayd etish tartibi 2023-yil 1-yanvardan Toshkent shahrida, 2023- yil 1-iyundan esa butun respublika hududida joriy etiladi.
Tug'ilganlik holati FHDY bo'limlarida qayd qilinganligi haqida tibbiyot muassasalari tomonidan QR-kod tasviri tushirilgan ma'lumotnoma beriladi va ushbu ma'lumotnoma tug'ilganlik haqidagi gerbli guvohnomaga tenglashtiriladi va davlat organlari va tashkilotlari tomonidan qabul qilishni rad etish taqiqlanadi.
Nikoh tuzish va nikohdan ajratishni qayd etish uchun arizalarni Sirdaryo viloyatidagi tuman (shahar) davlat xizmatlari markazlari orqali qabul qilish bo'yicha huquqiy eksperiment o'tkaziladi.
⏳Huquqiy eksperiment 2022-yil 1-noyabrdan 2023-yil 1-iyulgacha amalga oshiriladi.
Shunga ko'ra, qaror bilan Nikoh tuzish va nikohdan ajratishni qayd etish uchun davlat xizmatlari markazlari orqali arizalar qabul qilish tartibi to'g'risidagi vaqtinchalik ma'muriy reglament tasdiqlandi.
⚠️ Nikohga kirish haqida ariza berilganda nikohlanuvchi shaxslarning yashash joyidagi mahalla fuqarolar yig'inini xabardor qilish tartibi bekor qilindi.
Pop tuman adliya bo`limi yetakchi maslahatchisi Sherzod Talobayev
“Ayollar daftari”dagi xotin-qizlarni ishga olgan tadbirkorlarga ijara to`lovida yengillik beriladi
otin qizlar bandligini oshirish va salomatligini mustahkamlashga oid qo`shimcha chora-tadbirlar belgilandi.
Mahallalarda xotin-qizlarning bandligini ta’minlash va salomatligini mustahkamlash, kasanachilikni rivojlantirish orqali oila byudjeti daromadlarini oshirish, uy mehnatidan foydalangan holda ishlab chiqarishni yanada kengaytirish va xizmat ko`rsatishni rivojlantirish orqali ish bilan band bo`lmagan xotin-qizlar sonini qisqartirish maqsadida joriy yilning 21-sentabrida O`zbekiston Respublikasi Przidentining PQ–376-son “Xotin-qizlar bandligini oshirish va salomatligini mustahkamlashga oid qo`shimcha chora-tadbirlar to`g`risida”gi qarori qabul qilindi.
Mazkur qarorga ko`ra, 2022 yil 1 oktyabrdan kasanachiga zarur asbob-uskuna xarid qilish uchun tadbirkorlik subektlariga ajratiladigan subsidiya miqdori bazaviy hisoblash miqdorining 10 baravaridan 15 baravarigacha (3 mln so`mdan 4,5 mln so`mgacha) oshiriladi;
Oila va xotin-qizlarni qo`llab-quvvatlash davlat maqsadli jamg`armasi mablag`lari hisobidan olis va chekka hududlardagi mahallalarda kamida 20 nafar ehtiyojmand xotin-qizlarni kasanachilik asosida ish bilan ta’minlagan tadbirkorlar o`rtasida har yili bir marta har birining qiymati 50 million so`m bo`lgan loyihalar tanlovi o`tkaziladi;
“Ayollar daftari”dagi kamida 5 ta ishsiz xotin-qizlarni kasanachilik asosida ishga qabul qilgan tadbirkorlar tomonidan davlat mulkidagi bino va inshootlarni ijaraga olishda ijara haqi 50 foiz miqdorda undiriladi;
Shuningdek, Qarori bilan ishlab chiqarish sohasida faoliyat yuritayotgan va xodimlari umumiy sonining kamida 70 foizi “Ayollar daftari”ga kiritilgan xotin-qizlar bo`lgan kasanachilikni tashkil etgan va imtiyoz berilgan davrda ularning bandligini saqlab qolgan tadbirkorlar davlat mulkidagi bino va inshootlar uchun ijara haqi to`lovidan 2027 yil 1 oktyabrgacha ozod etiladi.
Har bir tuman (shahar)da xotin-qizlar tadbirkorlik markazlari huzurida lider kasanachilarni jalb etgan holda “maslahat soatlari” joriy etiladi.
Hududlarda kasanachilik orqali yangi ish o`rinlarini tashkil etgan tadbirkorliklar o`rtasida “Eng namunali tadbirkor” ko`rik-tanlovi o`tkaziladi.
Pop tuman adliya bo`limi
